ASKON: Jeopolitik Baskıların Reel Sektöre Yansımasını Görmekteyiz

01.06.2026- Anadolu Aslanları İş İnsanları Derneği (ASKON) Genel Başkanı Orhan Aydın, olarak, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2026 yılı ilk çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verisini değerlendirdi. Türkiye ekonomisinin 2026’nın Ocak-Mart döneminde yıllık bazda %2,5, çeyreklik bazda ise  %0,1 büyümesine dikkat çeken Aydın, ‘23 çeyrektir ekonomisi büyüyen bir Türkiye’yi görmek gayet memnun edici bir tablo olmakla birlikte önceki dönemlerin ivmesinin altında kalan bu tablo, ekonomideki sıkı maliye politikaları ve jeopolitik baskıların reel sektöre yansımasının açık bir göstergesidir’ dedi.

Aydın, değerlendirmesinde şu ifadeler eyer verdi;

ASKON olarak uzun süredir vurguladığımız gibi, Türkiye’nin enerji koridorları ve ticaret yollarının kesiştiği benzersiz jeopolitik konumu, hem büyük fırsatlar hem de ciddi riskler sunmaktadır. 2026’nın ilk çeyreğinde net ihracatın büyümeyi tam 2,5 puan aşağı çekmesi, bu risklerin somut bir sonucudur. Ne var ki; Ortadoğu ve Doğu Avrupa’daki devam eden çatışma ortamı, geleneksel ihracat pazarlarımızdaki talebi zayıflatırken, lojistik maliyetlerini artırmıştır. Küresel ekonominin 2026’da yavaş seyretmesi; ABD ve AB’de büyüme tahminlerinin aşağı revize edilmesi, ihracatçı firmalarımızın siparişlerini dolayısıyla dış talebi olumsuz etkilemiştir.

Veriler, büyümenin tek başına hanehalkı tüketimine (4,8 artış, katkı: 3,4 puan) dayandığını göstermektedir. Ancak bu tablo, sürdürülebilir bir kalkınma modelimizden uzak bir göstergedir.  Sanayi sektörünün yıllık bazda %0,8 oranında küçülmesi, en ciddi bir uyarıya işaret etmektedir. Bu durum, üretime daha çok ağırlık vermemizi gerektiğini ortay koyarken, ithalata dayalı bir tüketim ile büyüdüğümüzü ortaya koymaktadır.  

Gayrisafi sabit sermaye oluşumundaki %3’lük artış (katkı: 0,8 puan), KOBİ’lerimizin kapasite genişletmesi ve yeşil dönüşüm için yeterli değildir. İşgücü ödemelerinin katma değer içindeki payı (%42,7) geçen yıl ile aynı kalırken, net işletme artığı payının (%35,8’e) gerilemesi, işletmelerin kâr marjlarının daraldığını ve yatırım-finansman döngüsünün zorlaştığını göstermektedir.

Küresel ekonomi, yüksek faiz oranlarının gecikmeli etkileri ve jeopolitik belirsizlikler nedeniyle 2026’nın tamamında durgunluğa yakın bir seyir izlemektedir. Bu ortamda, sadece iç talebe dayalı bir büyüme stratejisi, Türkiye’yi cari açık ve enflasyon ikileminde daha kırılgan hale getirmektedir.

Jeopolitik konumumuzun avantajını, katma değeri düşük mal ihracatı yerine, teknoloji ve Ar-Ge yoğun üretimle taçlandırmalıyız. Sanayideki daralmayı tersine çevirmek için enerji maliyetlerinde rekabetçi fiyatlandırma ve yatırım teşvikleri ivedilikle devreye alınmalıdır.

KOBİ’lerin, özellikle ihracat ve dönüşüm projeleri için ivedilikle desteklenmesi gerekmektedir.