Bilim insanları, 8 bin yıllık çömleklerde insanlığın en eski matematiksel düşünce örneklerini keşfetti

17.01.2026- Yaklaşık 8 bin yıl öncesine ait çömleklerin üzerindeki çiçek motiflerinin, insanlık tarihindeki en eski matematiksel düşünce örneklerini barındırdığı tespit edildi.

İsrail’deki Hebrew Üniversitesinden araştırmacılar, Kuzey Mezopotamya’da Milattan Önce (MÖ) 6200-5500 dönemine ait Halaf kültüründen kalan 375 çömlek parçasını inceledi.

Çömleklerde yer alan çiçek motiflerinde 4, 8, 16, 32 ve 64 yapraktan oluşan desenlerin tekrarlandığını belirleyen bilim insanları, bu sayıların geometrik dizilim oluşturduğunu ve simetriye dayalı matematiksel düşünceyi yansıttığını tespit etti.

Araştırmacılar, sayıların, bir dairenin eşit parçalara bölünmesine dayanan ve her adımda iki katına çıkan düzenle oluşturulduğunu, bunun da bilinçli matematik anlayışına işaret ettiğini ortaya çıkardı.

Bilinen en eski yazılı matematiksel sistemlerin yaklaşık MÖ 3000’lere tarihlendiğini ve Sümerlerin 60 tabanlı sayı sistemini kullandığına dikkati çeken bilim insanları, Halaf kültüründe görülen sayı düzeninin ise ne bu sisteme ne de bilinen başka bir matematiksel yapıya uyduğunu belirtti.

Araştırmacılar, bulguların, matematiksel düşüncenin sanılandan çok daha erken bir dönemde, daha basit ama sistematik biçimde ortaya çıktığına işaret ettiğini bildirdi.

Çalışmanın detaylarına “Journal of World Prehistory” dergisinde yer verildi.